Skip to content

Chao: “Entrei en Radio France porque falaba galego”

19 abril, 2011

Xornalista, escritor e pai de Manu Chao: “Unha vez dixéronme: ‘Despois de Bush, es o pai máis célebre do mundo’. Eu respostei: ‘Que non sexa o primeiro paréceme mal'”

A cita é na Avenue Flouquet de París, preto da Torre Eiffel. Ramón Luís Chao Rego (Vilalba, 1935) chega en moto dende outro distrito da capital francesa, pilotando unha Honda modelo Rebel. “Como non pode ser doutro xeito, tratándose de min”, di cun sorriso este chairego “rebelde con causa” minutos antes de presentar a edición gala do seu libro Prisciliano en Compostela, con limiar de Ignacio Ramonet e publicada por Terre de Brume.
 
Neste Xacobeo 2010, estamos no tempo de Prisciliano?
Sen dúbida, cada vez máis. As peregrinacións a Fisterra son tan importantes como as de Santiago. Por suposto que a xente vai a Compostela, pero moitos non son crentes. A Igrexa vai encamiñada ao que quería Prisciliano: que as mulleres oficien, que os cregos poidan casar… Hai unha parte da Igrexa que pensa así, que amosa preocupación real pola pobreza, pero a institución non.
 
Debería evolucionar co tempo?
Precisamente veño de publicar en Le Monde Diplomatique un artigo longo e autobiográfico sobre a miña experiencia nun internado ao que fun en Madrid cando contaba dez anos de idade. E no meu primeiro libro, O lago de Como, tamén contaba algunha historia sobre iso. Algún interese debeu ter porque a obra foi finalista do Premio Nacional de Literatura.
 
En O lago de Como chámalle Reigada á súa vila natal. Lémbrase de Vilalba dende París?
En realidade, só vivín alí ata os dez anos; despois marchei para Madrid e en 1956 cheguei a París. Ao principio, regresaba a Vilalba de vacacións polo verán; agora hai tempo que non me achego. E a Galicia vou cada dous anos. Tiven a sorte de nacer nun hotel, onde ían Xosé Mª Castroviejo, Cunqueiro, Celso Emilio… a todos eles coñecinos de meniño. Durante moitos anos non souben quen eran, ata que tomei conciencia de que formaban parte do mundo da cultura. Tamén pasaron polo Hotel Chao moitos cregos e contadores de historias, co cal adquirín unha cultura popular impresionante. Polo tanto, dicir o que significa Vilalba para min é realmente difícil, pois levo sesenta anos fóra, pero o certo é que lle achegou moito á miña formación.
 

E os seus comezos en París? Como foi a primeira etapa en Radio France?
É curioso, entrei en Radio France porque falaba galego. Atopara un anuncio no que solicitaban un colaborador que soubese español, portugués e música, para ser ilustrador sonoro das emisións. Ao falar ben o galego dixen que era portugués, e entrei sen problemas. Alí estaban todos, dende Alberti ata Bacarisse, pasando por Vargas Llosa, García Márquez, Onetti, Cortázar, Benedetti… Era o ambiente de Radio France en 1960. Despois tiven a sorte de traballar para Triunfo.
 
En Triunfo asinou destacados artigos sobre literatura latinoamericana. Como ve o panorama actual en comparanza con aqueles anos?
Teño unha visión moi pesimista da evolución da humanidade; dende entón ata hoxe hai unha diferenza enorme, incluso no que se refire a pensadores ou escritores. Daquela tiñamos a Sartre, Camus… e agora non temos autores dese talle, xa non é o mesmo.
 
Desapareceron os grandes pensadores?
O neoliberalismo acaba con todo. Trátase de consumir, gañar e consumir.
 
E diferenciar unicamente entre o ben e o mal, un maniqueísmo total.
En efecto; pero os bos son eles, claro. Mira, isto é un desastre… Que Francia teña un presidente como o actual é lamentable. A Francia das Luces, que contou con persoeiros como De Gaulle ou Miterrand… Francia foi cara abaixo, primeiro con Pompidou, despois con Chirac e agora con Sarkozy.
 
De feito, as vangardas artísticas ollan máis cara a Nova York ou Berlín.
Berlín gañou moito, especialmente despois da reunificación. París está en caída libre, por desgraza.
 
Xenio e figura. De pianista a xornalista.
O piano traballeino para saír de Vilalba, en realidade non me gustaba nada. Estaba tiranizado polo meu pai e sabía que non tiña máis solución que seguir adiante coa música para marchar do pobo. E así foi. Meu pai traballou a miña carreira con xamóns, lacóns e outras viandas que mandaba a Madrid para conseguir enchufes. E eu enganábao. El cría firmemente no que estaba creando. Aínda hoxe teño un complexo: que sexa todo unha montaxe, porque a actitude de meu pai fíxome tanto dano que xa non creo en nada. De feito, a miña primeira novela relata o que aconteceu. O Lago de Como é a historia dunha mentira, unha autobiografía desmesurada; pero todo é verdade.
 
Un axuste de contas co seu pasado.
Un axuste de contas co meu pai. Aínda que co paso dos anos caín na conta que grazas a el cheguei onde estou. Se tivese un pai normal de Vilalba, hoxe estaría atendendo o negocio familiar. Por iso, no fondo, estoulle agradecido.
 
É Ramón Chao Rego, como pai de Manu Chao, o pai máis célebre do mundo?
Unha vez dixéronme: “Despois de Bush, es o pai máis célebre do mundo”. Eu respostei: “Que non sexa o primeiro paréceme mal”. A verdade é que teño unha gran satisfacción, o orgullo é un sentimento que non me gusta. Paréceme extraordinaria a bondade do meu fillo Manu; deume moitas leccións na vida. Unha vez díxome: “Papá, non hai que enfadarse nunca”. E noutra ocasión: “Todo o que se fai ás présas o tempo non o perdoa”. El quere moito a familia, as orixes, Galicia, Vilalba…
 
Unha satisfacción e unha frustración?
A satisfacción é facer o que fago, porque estaba condenado a quedar en Vilalba. A miña frustración, non ser Cervantes.
 
Aprécianse tamén pinceladas autobiográficas en Porque Cuba eres tú.
Certo, iso pasa en case todas as miñas obras. Porque Cuba eres tú é unha mistura de crónica histórica e ficción, a través da figura da miña avoa, de cómo marchou dende a parroquia de Lanzós, en Vilalba, á Habana, e a súa vida na illa. A novela saiu do prelo cun título diferente ao que pensara nun principio: “Tú”, o nome dunha habanera moi coñecida composta por Eduardo Sánchez de Fuentes, cuxa letra tivo varias versións. Unha delas, asinada con pseudónimo, era de Mario García Kholy, o xefe de policía da Habana. En realidade este home foi o meu avó, segundo me contou un veciño de Vilalba que tamén estivera en Cuba. Na miña casa non podo mencionar este tema; pero unha vez fixen unha proba. Conseguín unha foto súa e ensineilla á miña nai, preguntándolle quen era aquel señor. “É teu pai…”, dixo. “Pois non, é o meu avó”, respostei. O parecido físico era incrible.
 
Que supuxo para vostede o Galardón das Artes e das Letras que lle entregou o Goberno francés en 1991?
Nada, sinceramente. Non fun recollelo. E tampouco contestei, aínda que agora penso que quizais debín facelo. E anos despois concedéronme tamén o de Oficial das Letras. Tiveron a calada por resposta. Non me importa, comprendes? En España outorgáronme a Medalla ao Mérito Civil, e pasei de recollela. De feito, nunca o digo e non figura nas miñas biografías.
 
Que proxectos ten en mente?
Facer o Camiño de Prisciliano, dende Francia ata Fisterra, co meu amigo Ramonet.

MONCHO PAZ – Faro de Vigo – 04/07/2010

No comments yet

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

A %d blogueros les gusta esto: